MI GLOSARIO

HIPERTEXTO: 1. Texto que contiene elementos a partir de los cuales se puede acceder a otra información.

DERECHOS DE AUTOR: 1. Termino que surge en Inglaterra en el siglo XVIII. Este termino significa apropiarse de textos, articulos que no son tuyos (propiedad intelectual y económico).

EDICIÓN FACSIMIL: 1. Reproducción exacta de un libro.

BIBLIOGRAFÍA: 1. Descripción, conocimiento de libros, de sus ediciones, etc. 2. Relación o catálogo de libros o escritos referentes a una materia determinada.

TAG: 1. El concepto tag es un sistema o servicio de gestión de recursos. Un tag es una etiqueta. Éstas son esenciales en el uso de servicios, por ejemplo en del.icio.us.

CLOUD: 1. Termino en ingles que significa nube de etiquetas.

LIST: 1. Termino en ingles que significa lista de etiquetas.

BIBLIOLOGÍA: 1. Estudio general del libro en su aspecto histórico y técnico.

BIBLIOTECONOMÍA: 1. Disciplina encargada de la conservación, organización y administración de las bibliotecas.

BIBLIOTECNIA: 1. Las técnicas que se ocupan del complejo mundo de la edición moderna.

BIBLIOFILIA: 1. Pasión por los libros, y especialmente por los raros y curiosos.

PALEOGRAFÍA/ DIPLOMÁTICA: 1. Estudio de la escritura y signos de los libros y documentos antiguos.

DOCUMENTACIÓN: 1. Acción y efecto de documentar. 2. Documento o conjunto de documentos, preferentemente de carácter oficial, que sirven para la identificación personal o para documentar o acreditar algo.

DOCUMENTO: 1. Diploma, carta, relación u otro escrito que ilustra acerca de algún hecho, principalmente de los históricos. 2. Escrito en que constan datos fidedignos o susceptibles de ser empleados como tales para probar algo.

COLOFÓN: 1. Anotación al final de los libros, que indica el nombre del impresor y el lugar y fecha de la impresión, o alguna de estas circunstancias.

ARCHIVO: 1. Conjunto ordenados de documentos que una persona, una sociedad, una instituciñon, etc., producen en el ejercicio de sus funciones o actividades. 2. Lugar donde se custodian uno o varios archivos. 3. Acción y efecto de archivar.

BIBLIOTECA: 1. Institución cuya finalidad consiste en la adquisición, conservación, estudio y exposición de libros y documentos.

GLOSA: 1. Explicación o comentario de un texto oscuro o difícil de entender.

FILIGRANA/MARCA DE AGUA: 1. Señal o marca de transparente heche en papel al tiempo de fabricarlo.

INCUNABLE: 1. Se dice de toda edición hecha desde la invención de la imprenta hasta principios del siglo XVI.

PAPIRO: 1. Lámina sacada del tallo de esta planta y que empleaban los antiguos para escribir en ella.

MANUSCRITO: 1. Escrito a mano. 2. Papel o libro escrito a mano.

TABLILLA: 1. Pequeña placa barnizada o encerada en que antiguamente se escribía con un punzón.

Notitia Utriusque Vasconiae

Notitia Utriusque Vasconiae 1638.urtean latinez idatzitako liburu garrantzitsu bat da, bere egilea Arnaud Oihenart izan zela.

Oihenart Maulen jaio zen 1592.urtean eta Saint-Palaisen hil 1667.urtean. Gizon honek, Euskal literaturaren historioan berebiziko garrantzia izan du, historialaria izateaz gain, lehenengo idazlea izan zelako, apaiza izatearen beharra eduki gabe. Horrela, Notititia Utriusque Vasconia-en Euskal Herriaren historia  kontatzen zen, bai Iparra, bai Hegoa kontutan hartzen zirelarik, lehenengo aldiz Espainia eta frantziako historia alde batera utzita. Horregatik dugu lan hau berrikuntza gisa, hain zuzen.

              

Esan beharra dago, lan honek euskarak ezagututako lehenengo gramatika duela eta hauetaz gain, beste hainbat lan burutu zituela:

- L´art poetique Vasque: Euskal poesiari buruzko entsaio bat da manuskrito bezala kontserbatua. Pierres Lafittek aurkitu eta publikatu zuen (1967)
- Oten gaztaroa neurthitzetan
- Les Proverbes Basques, recueillis par le sieur d’Oihenart, plus les poésies du mesme auteur (1657): Euskaltzaindiak editatua, Euskal atsotitzak eta neurtitzak izenarekin.
- Déclaration historique de l´injuste usurpation et retention de la Navarre par les Espagnols (1625, 1755-62).

Bibliografia:

Arnaud Oihenart

Notitia Utriusque Vasconiae eta bestelako lan batzuk Wikipedian

                           

Library 2.0

Library 2.0 kontzeptua beste bi kontzeptu ezagun eta garrantzitsuetatik dator: Web 2.0 eta Business 2.0. Library 2.0 hasierari eman baino lehen komenigarria da web 2.0 terminoari buruz aipamen batzuk egitea, beraien artean lotura garrantzitsua baitute.

Web 2.0 edonork parte hartzeko eta beraien artean informazioa trukatzeko oinarritzen diren web zerbitzuak dira. Horrela, talde honetan sartu ditzakegu lehen aipaturiko folksonomiak.

Aipatu beharrekoa da, web 2.0 egon baino lehen, web 1.0 egon zela. Hau esan nahi du, Word Wide Web-en fase berri batean gaudela. Enpresa askok baliatzen dira web 2.0 terminoaz; hala nola, del.icio.us, Wikipedia edo Google bezalakoak.

        

         

Hortaz, Library 2.0 definizioa liburutegi berria dela esan dezakegu eta lehen aipatu dudanez, bere eginkizuna jendeari parte hartzea eragitea da. Honekin lortzen dena, liburutegien garrantzia aurrera ateratzea da sistema berri baten bidez.

Bibliografia

Web 2.0 eta Library 2.0 artikulua

Web 2.0 artikulua Wikipedian

Liburutegi berria Deustun

Deustuko unibertsitateak liburutegi berria izango du, 2007-2008 ikasturterako amaitua izango omen dela esan dute.

Rafael Moneok diseinatutako liburutegia izango da. Arkitekto hau Tuteran jaio zen 1937.urtean, bere ikasketak Madrileko arkitektura eskolan burutu zituen eta 1961.urtean titulua atera zuen. 

Liburutegiaren kokaerari dagokionez, Abandoibarran izango dugu, Guggenheim museoaren aurrean zehazki.                          Eraikin berri eta berezi hau, ikasteko eta Ikertzeko Baliabideen Zentroa izateko pentsatua dagoena, bost solairutakoa izango da eta bere instalazioak unibertsitateko ikasleentzako pentsatuak  izan dira.

Amaitzeko esan behar dugu, Deustu unibertsitateko liburutegi berria hau, bai irakasle eta ikertzaile, bai erakunde eta enpresa desberdinen beharretara egokitua izango dela.

                                  

Bibliografia:

Liburutegi berria artikulua

Dublin Core

Dublin Core metadatu desberdinez baliatuz osaturiko sistema bat da. Kontzeptuaren izena Estatu Batuetako Ohaio estatuko herri batean sortu zen zehazki, 1995.urtean mundu mailan Webaren eta metadatuen lehenengo bilera egin baitzen.

Dublin Corek hamabost definizio semantiko deskriptibo ditu. Definizio hauek:

- Aukerakoak dira
- Errepika daitezke
- Edozein hurrenkeran ager daitezke

 Beraz, klasifikazio bakoitzean hurrengo elementuak aurkituko ditugu:

1. Title
2. Creator
3. Subject
4. Description
5. Publisher
6. Contributor
7. Date
8. Type
9. Format
10. Identifier
11. Source
12. Language
13. Relation
14. Coverage
15. Rights

Erabilerari dagokionez, edonork erabili ditzake Dublin Coreren metadatuak, informazio sistema baten errekurtsoak deskribitzeko. Dublin Coreren metadatuak, oinarri bezala erabiliak izaten dira sistema deskriptiboentzako, adibidez:

- Bibliotekak
- Gobernuko instituzioak
- Web orrialdeetako autoreak

Amaitzeko, esan beharra dago metadatuz osaturiko sistema hau, bere abantailak dituela, hala nola:

- Sinplizitatea
- Flexibilitatea
- Independentzia sintaktikoa
- Interoperabilitate semantikoa
- Normalizazio formalaren nibel altua
- Konsenso internazionala

Bibliografia:

Dublin Coreri buruzko informazioa Wikipedian

Dublin Coreren oinarrizko kontzeptu batzuk ingelesez

Folksonomia

Folksonomia (ingelesezko Folksonomy hitzetik eratorria) etiketen bitartez sailkapen kolaboratiboak egiten dituen neologismoa da.

Folksonomia Software sozialetan erabilia izaten da, adibidez, Flickr, Del.icio.us eta Tagzania bezalakoetan, ezagunak baino ezagunagoak direnak guretzako.

Hurrengo irudia bezalakoak ikustera ohituta gaude:

                  

Normalean Folksonomiaren erabilera ematen da erabiltzaile desberdinek kontzeptu berbera erabiltzen dutenean. Adibide gisa, del.icio.us webgunea aipa dezakegu, gure artean ezaguna baita: pertsona desberdinek webgune berdina erabiliko du, baina bakoitzak berari dagokion izen aproposa jarriko du, hots, etiketatuko du. Horrela, etiketa desberdinak ikusiko ditugu, nahiz eta batzuk beste batzuk baino sarriago errepikatu. Jon Udellek horrelakoa proposatu zuen 2004.urtean: “el abandono de las taxononomías en favor de las listas de palabras claves no es novedad, y que su diferencia fundamental es el intercambio de opiniones que se da en la folcsonomía y no en la taxonomía”.

Beraz, Folsonomiaren helburua kategoria desberdinak ez hain zehatz katalogatzea lortzen du, hau da, deskripzioa gehiago zehazteko aukera ematen digu.

Aipatzekoa da ere, Folsonomia kontzeptua Thomas Vander Walgatik jarria izan zela eta taxonomia hitzaren deribatua dela. Taxonomia hitza, “taxis” eta “nomos” hitz grekotik eratorria da; “taxis” klasifikazioa adierazten du eta “nomos” ordenatzea edo gestionatzea. “Folk”, ostera, herria hitzetik dator eta bere formazio etimologikoari egiten badiogu erreferentzia, literalki esan nahi du: herriagatik eginiko klasifikazioa (folc+ taxo+nomía).

Bibliografia:

Folksonomiari buruzko artikulua Wikipedian

Folksonomía y el arte de las etiquetas artikulua

Elebila: euskarazko bilatzailea

Euskarak bere bilatzaile propioa du interneten, Elebila izenekoa. Elekak enpresa, tresna oso garrantzitsua sortu du, gai dena euskarazko informazioa bilatzen, nahiz eta munduko edozein tokitik eratorria izan.

                      

Urriaren 17an bilatzailearen presentazioa izan zen eta Iñaki Irazabalbeitiak, Elekako zuzendaria dena, ondokoa esan zuen: “Esta herramienta viene a cubrir una carencia de los grandes buscadores, que no incluyen el euskera entre los idiomas que ofrecen a sus internautas”.

Honetaz aparte, iniziatiba honengatik, euskaldunok euskarazko informazioa jaso izango dugu itzulpenera jo barik, eta garrantzitsuena, Euskara araupetzeko laguntza izango da, kalitate linguistikoa hobetuz.

Horrela, Euskara alorreko informazioa nahi dugunok, errazago izango dugu, Elebilan sartu baino ez dugu egin behar.

Iturria: 20 minutos aldizkarian argitaratutako berria, Urriaren 18an, 4.orrialdean.

Leizarragaren Biblia

Joanes Leizarraga Beskoitzen (Lapurdi) jaio zen 1506.urtean. Idazle eta apaiz katolikoa izan zen, baina Nafarroako erregina zena, protestante bihurtu eta Leizarraga higanot bihurtu zen. Horrela, Leizarraga lehena izan zen Itun berria euskaratzen, Joana erreginak eskatua. Beraz, Jesus Chist Gure launaren Testamendu Berria Arroxelan argitaratu zen 1571.urtean, hain zuzen, lau sinodo izan zituela laguntzaile. Biblia hizkera zehatza eta teknikadunez idatzi zuen, atal desberdinez osatuta zegoela; gomendio gutun bat, hiztegi bat eta amaitzeko, euskara eta euskalkiekin izan zituen arazoak azaltzen dituen Heuscalduney atala. Honetaz gain, denok dakigunez, beste hainbat itzulpen burutu zituen: Abc, Kalendrera edo Christinoen Instructionea, adibidez.

                               

Joanes Leizarraga gure lehenengo euskal prosalaria izan zen eta beraz, arazoak aurkitu eta aurre egin behar izan zien, hots, garai hartan ez baitzen ezagutzen ez tradiziorik, ez eredurik. Gainera, helburu finko eta argi bat zuen: jende guztiarengana ailegatu nahi izan zen bere lanaren bitartez. Baina arazoak ugariak ziren, batetik, bere euskara ezin izan zuen erabili, euskaldun guztiek ez zutelako ulertzen. Bestetik, ez zuen inolako modelu argirik jarraitzeko, prosa Euskal literaturan oraindik kultibatu gabeko generoa baitzen.

Gaur egun, hainbat azterketen ondorioz, ez dakigu zehazki zer euskara erabili zuen irakurleongan ailegatzeko, baina antzeman ahal izan da hiru dialektu desberdin nahastu zituela. Ondorioz, zein dialektologia den ez dakitenez argi, hainbat linguista desberdinek hipotesi desberdin asko eman dituzte, hauen artean, Louis Lucien Bonaparte, Laffite edo Koldo Mitxelena ditugu.

Bibliografia:

Diario de Noticiasean dagoen artikulua

Joanes Leizarraga y su Nuevo Testamento de 1571

Puntubi webgunean argitaratutako Leizarragari buruzko informazioa

Hiru webgunean argitaratutako Leizarragari buruzko artikulua

 

Ongi etorriak!

Ikasturte berria hasi dugu eta honekin batera Blog berri bat sortu dut. Aurten txoko hau lagungarri izatea espero dut, bai Fondo Digitalen Kudeaketa irakasgaiari dagokionez, bai Euskal Filologiako alor askotarako…Ongi etorriak izan zaitezte!